صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس (ETF) چیست؟

صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس (ETF) چیست؟

همه ی افراد در طول زندگی خود به دنبال یافتن راهی برای سرمایه گذاری، حفظ و رشد سرمایه ی خود هستند. روش های مختلفی برای سرمایه گذاری وجود دارد، یکی از این روش ها، سرمایه گذاری در بازار بورس است. اما از آنجایی که بسیاری از مردم وقت و دانش کافی برای سرمایه گذاری در بورس را ندارند، به روش های غیر مستقیم مانند سرمایه گذاری در “صندوق های سرمایه گذاری” در این بازار سرمایه گذاری می کنند. یک صندوق سرمایه گذاری مجموعه ای از اوراق بهادار شامل سهام، اوراق مشارکت و … است. بعد از اینکه شخص سرمایه ی خود را در اختیار صندوق قرار دهد، صاحبان صندوق با سرمایه ی مردم در صنایع مختلفی سرمایه گذاری می کنند و مردم در سود این سرمایه گذاری با آن ها شریک خواهند شد.

انواع صندوق های سرمایه گذاری

صندوق های سرمایه گذاری انواع مختلفی دارند در ادامه به طور خلاصه برخی از این صندوق ها را معرفی خواهیم کرد:

۱٫صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت

این صندوق ها بین ۷۰ تا ۹۰ درصد دارایی های خود را در سپرده بانکی، گواهی سپرده بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار با درآمد ثابت سرمایه گذاری می کنند. این صندوق ها برای افرادی که ریسک پذیری پایینی دارند و تمایل دارند به صورت ماهانه درآمد ثابتی داشته باشند، مناسب است.

۲٫صندوق های سرمایه گذاری سهامی

این صندوق ها بخش اعظمی از سرمایه جمع شده را در شرکت های بورسی وارد می کنند. افرادی که ریسک پذیر بالاتری دارند و به دنبال بازدهی بیشتری هستند می توانند در این صندوق ها سرمایه گذاری کنند. در این صندوق ها اغلب واریز ماهانه ندارند.

۳٫صندوق های سرمایه گذاری مختلط

این صندوق ها نیمی از سرمایه های وارد شده را در اوراق بدهی و نیم دیگر را در شزکت های بورسی سرمایه گذاری می کنند. به نوعی می توان گفت این صندوق چیزی بین “صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت” و “صندوق های سرمایه گذاری سهامی” است. این صندوق نسبت به صندوق های سهامی ریسک و بازدهی کمتری دارد.

صندوق های مختلف دیگری نیز وجود دارد که بسته به نوع دارایی هایشان نام گذاری شده اند (صندوق سرمایه گذاری شاخصی، اختصاصی بازارگردانی، طلا، زمین و ساختما، پروژه و …) و ریسک ها و بازدهی های متفاوتی خواهند داشت. از آنجا که این روزها در رسانه ها درباره ی صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس (ETF) مطالب زیادی شنیده می شود، تصمیم داریم در این مقاله قصد داریم درباره ی این صندوق و جزئیات طرح دولت درباره ی واگذاری سهام دولتی در قالب ETF صحبت کنیم.

صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس چیست؟

صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس یا ETF (Exchange-traded fund) نوعی صندوق سرمایه گذاری است که از دارایی های مختلفی تشکیل شده است. واحدهای این صندوق ها در طول ساعات معاملاتی (مانند سایر سهام) در بازار بورس به قیمت هایی که در طول روز تعیین می شود، معامله می شوند. فعالیت اصلی این صندوق ها، سرمایه گذاری در اوراق بهادار یا دارایی های فیزیکی است که به عنوان دارایی های پایه صندوق در نظر گرفته می شود؛ به نوعی می توان گفت که عملکرد این صندوق ها به نوع دارایی های پایه آن بستگی دارد. در ادامه به برخی از مزایا و معایب ETF اشاره می کنیم.

منظور از واحد صندوق چیست؟ مجموع دارایی ها صندوق را به نام “واحد” یا “یونیت” تقسیم می شوند. هر واحد قیمت گذاری می شود و سرمایه گذاران می توانند به هر تعدادی که می خواهند از این واحدها خریداری کنند.

مزایای صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله

صندوق های ETF مزایای زیادی دارند که در این قسمت به برخی از آن ها اشاره خواهیم کرد:

  • ارزان بودن

یکی از مهم ترین مزایای این صندوق ها ارزان تر بودن آن ها نسبت به سایر صندوق های سرمایه گذاری مشترک است. از آنجا که این صندوق ها در بازار سرمایه مورد معامله قرار می گیرند، هزینه های بازاریابی برای صندوق وجود ندارد.

  • کارایی مالیاتی

یکی دیگر از ویژگی های مثبت صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس این است که طبق قانون بابت نقل و انتقال واحدهای این صندوق ها هیچگونه مالیاتی اخذ نمی شود.

  • شفافیت

یکی از مشکلاتی که برخی از افراد با سرمایه گذاری در صندوق ها دارند این است که از عملکرد این صندوق ها اطلاع کافی ندارند ولی از آنجا که صندوق های ETF در بازار بورس فعالیت می کنند، اطلاعات و صورت های مالی آن ها منتشر می شود و سهامداران می توانند نسبت به عملکرد و وضعیت صندوق، اطلاع کافی کسب کنند.

  • نقدشوندگی بالا

یکی از مواردی که افراد در زمان سرمایه گذاری به آن توجه می کنند میزان و سرعت نقد شدن آن دارایی است؛ قطعا دارایی را که بتوان در هر زمانی و به سرعت نقد کرد از اولویت بالاتری در سرمایه گذاری برخوردار خواهد بود. از آنجا که صندوق ETF در بازار بورس معامله می شود، سهامداران می توانند در هر زمان که خواستند، واحدهای این صندوق ها را بفروشند.

  • تشکیل سبد سهام

صندوق های ETF این امکان را به سهامداران خرد (که شاید سرمایه ی کافی برای خرید سهم شرکت های مختلف نداشته باشند) می دهد که بتوانند از سبد متنوعی داشته باشند.

  • بدون جریمه برداشت

صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس بر خلاف سایر صندوق ها، برای برداشت کوتاه مدت جریمه ندارند. فرد می تواند حتی یک هفته بعد از سرمایه گذاری، کل سود دریافتی را برداشت کند و واحد صندوق را بفروشد؛ بدون اینکه جریمه ای پرداخت کنند.

معایب صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله

همه ی روش های سرمایه گذاری با ریسک ها و معایبی همراه هستند؛ صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس نیز از این قاعده مستثنی نیستند. برخی از معایب این صندوق ها عبارتند از:

  • تعیین قیمت واحدهای صندوق بر اساس عرضه و تقاضا

از آنجا که واحدهای این صندوق در بازار بورس معامله می شوند، قیمت واحدها تحت تاثیر عرضه و تقاضا در بازار قرار می گیرد و این موضوع برای سرمایه گذارانی که با دید بلندمدت سرمایه گذاری کرده اند، مطلوب نیست.

  • تفاوت میان خالص ارزش دارایی ها و قیمت بازاری هر واحد سرمایه گذاری

تفاوت میان خالص ارزش دارایی ها و قیمت بازاری هر واحد، می تواند ریسک خرید گران و فروش ارزان را برای سرمایه گذاران ایجاد کند.

چرا دولت تصمیم گرفت سهام خود را در قالب ETF عرضه کند؟

بسیاری از اقتصاددانان بر این باور هستند که حضور بسیار دولت در اقتصاد، مشکلات و ناکارآمدی های زیادی را به دنبال دارد. دولت به منظور حمایت از رشد و توسعه ی بازار سرمایه، سهامدار شدن تعداد بیشتری از مردم و همچنین استفاده از این فرصت برای تامین کسری بودجه، اقدام به عرضه ی سهام خود در برخی از شرکت ها، نمود. هر چند برخی از اقتصاددانان با نحوه ی اجرای این طرح مخالفت دارند و آن را موثر نمیدانند اما این طرح به تصویب رسیده و در حال اجرا است.

سهام چه شرکت هایی در قالب ETF عرضه خواهند شد؟

به طور کلی قرار است که سهام دولت در قالب سه صندوق قابل معامله در بورس واگذار خواهند شد.

گروه اول: گروه بانکی و بیمه ای

در این صندوق باقی مانده سهام دولت در بانک های تجارت، صادرات و ملت و همچنین در بیمه های البرز و اتکایی امین عرضه خواهند شد.

آگهی پذیره نویسی صندوق سرمایه گذاری واسطه گری مالی در تاریخ ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۹، با نماد “دارا یکم” آغاز شد و در روز ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹ به پایان می رسد. قیمت تعیین شده برای هر واحد این صندوق ۱۰ هزار تومان است و هر شخص می تواند ۲۰۰ واحد از این صندوق را خریداری کند.

گروه دوم: پالایشی ها

در این صندوق باقی مانده سهام دولت در پالایشگاه های تبریز، بندرعباس، تهران و اصفهان واگذار خواهد شد.

گروه سوم: خودرویی و فلزی

در صندوق خودرویی و فلزی باقی مانده سهام دولت در ایران خودرو و سایپا، فولاد مبارکه اصفهان و ملی مس ایران، عرضه خواهند شد.

چه کسانی می توانند واحدهای صندوق را خریداری کنند؟

پذیره نویسی برای هر فرد دارای کد ملی امکان پذیر است و محدودیت سنی برای آن وجود ندارد. افرادی که کد بورسی دارند می توانند از طریق کارگزاری ها یا سامانه های معاملاتی آنلاین و افرادی که کد بورسی ندارند می توانند از به صورت حضوری یا غیر حضوری در بانک های منتخب، در این پذیره نویسی شرکت کنند.

وزارت اقتصاد طی اطلاعیه ای در تاریخ ۹ اردیبهشت، بانک های ملی، مسکن، سپه، کشاورزی، رفاه کارگران، ملت، تجارت، صادرات و قرض الحسنه مهر را به عنوان بانک های منتخب که پذیره نویسی را انجام خواهند داد، معرفی کرد. البته تاکید بر این است که برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا از درگاه های غیرحضوری این بانک ها برای پذیره نویسی استفاده شود.

باید پیش از اینکه برای خرید واحدهای این صندوق های قابل معامله در بازار بورس اقدام کنید به چند نکته توجه کنید. حداقل ۲ ماه بعد از پایان پذیره نویسی، واحدهای این صندوق های در بازار ثانویه بورس قابل معامله خواهند بود. در این مدت پول شما بلوکه خواهد شد و نمی توان نسبت به میزان سود آن پس از دو ماه اطمینان داشت. البته همانطور که در بالا به مزایای ETF ها اشاره شد، این صندوق ها نیز از آن قواعد مستثنی نیستند. بهتر است همه ی جوانب را بررسی کنید و سپس با سرمایه ای که مورد نیازتان نیست نسبت به خرید واحدهای این صندوق ها اقدام کنید.
 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *